به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، اربعین حسینی در سالهای اخیر علاوه بر ابعاد گسترده معنوی و مردمی، به بستری برای شکلگیری فعالیتهای علمی، فرهنگی و بینالمللی تبدیل شده است. در همین راستا، دبیرخانه قرآنی مجتمع بینالملل حوزههای علمیه امسال با برگزاری پیشهمایش قرآنی «سفرای نور و مقاومت»، تلاش کرد ظرفیتهای علمی و پژوهشی مرتبط با قرآن، مقاومت و مسائل جهان اسلام را در فضای بینالمللی اربعین فعال کند.
در همین زمینه به سراغ حجتالاسلام خسروی مسئول دبیرخانه قرآنی مجتمع عالی آموزشیپژوهشی بینالملل حوزههای علمیه رفتیم تا درباره مهمترین اقدامات انجامشده، نقاط قوت و چالشهای این برنامه و همچنین چشمانداز فعالیتهای قرآنی دبیرخانه در اربعین سال آینده گفتوگو کنیم.
مهمترین اقدامات عملیاتی و خروجیهای عینی دبیرخانه در اربعین امسال چه بود؟
مهمترین اقدام دبیرخانه قرآنی مجتمع بینالملل حوزه در اربعین امسال، طراحی و اجرای پیشهمایش قرآنی «سفرای نور و مقاومت» بود؛ پیشهمایشی که با هدف فراهمکردن زمینه علمی و بینالمللی برای برگزاری همایش اصلی در سال آینده برگزار شد. این برنامه با رویکردی چندزبانه و با مشارکت پژوهشگران قرآنی از حوزههای زبانی و فرهنگی مختلف اجرا شد و مقالاتی به زبانهای پاکستانی، آلمانی، مالایی، انگلیسی، عربی و فرانسوی ارائه شد. در کنار این زبانها، ظرفیتهای دیگر زبانی نیز در فرآیند طراحی و ارتباطات علمی مورد توجه قرار گرفت. یکی از مهمترین خروجیهای این برنامه، شکلگیری بستری علمی و چندزبانه برای گفتوگو درباره نسبت قرآن، مقاومت، هویت دینی و مسائل جهان اسلام بود. دبیرخانه در این مرحله توانست بخشی از ظرفیت پژوهشگران و فعالان قرآنی را شناسایی و با آنان ارتباط برقرار کند و زمینه لازم برای برگزاری همایش اصلی در سال آینده را فراهم سازد.
نگاه ما این است که این برنامه نباید به یک رویداد مقطعی محدود شود؛ بلکه تلاش داریم «سفرای نور و مقاومت» به یک برنامه مستمر و سالانه تبدیل شود تا در کنار امتداد معنوی و مردمی اربعین، یک جریان علمی و قرآنی نیز با مشارکت پژوهشگران و نخبگان شکل بگیرد.
ارزیابی شما از نقاط قوت و ضعف عملکرد دبیرخانه در مواجهه با چالشهای میدانی چیست؟
مهمترین نقطه قوت دبیرخانه، حفظ رویکرد علمی و بینالمللی در شرایط خاص اربعین بود. اربعین رویدادی گسترده، پرتراکم و چندلایه است و برگزاری یک برنامه قرآنی با مشارکت پژوهشگرانی از زبانها و کشورهای مختلف در چنین فضایی، نیازمند انعطاف، پیگیری و توان هماهنگی بالاست.
چندزبانهبودن پیشهمایش، تنوع پژوهشگران و تلاش برای پیوند میان مطالعات قرآنی و مسئله مقاومت، از مهمترین نقاط قوت این تجربه بود. همچنین دبیرخانه توانست از ظرفیت اربعین برای ایجاد یک هویت علمی مستقل استفاده کند. این برنامه صرفاً یک نشست مناسبتی نبود، بلکه تلاش داشت زمینه شکلگیری یک جریان پژوهشی را فراهم کند که بتواند در سالهای آینده توسعه پیدا کرده و به یک همایش سالانه با دامنه بینالمللی تبدیل شود. البته در کنار این نقاط قوت، با برخی چالشهای جدی نیز مواجه بودیم. مهمترین چالش عملیاتی، دشواری هماهنگیها در ایام اربعین بود. زمانبندی فشرده، جابهجاییهای گسترده، تراکم برنامهها و تغییرات لحظهای، هماهنگی با پژوهشگران و نهادهای همکار را دشوار میکند.
موضوع حمایتهای اجرایی نیز نیازمند تقویت است. پژوهشگران برای حضور مؤثر در نشستهای علمی به پشتیبانیهایی همچون تأمین ایابوذهاب، اسکان و برنامهریزی دقیق اقامتی نیاز دارند و تأمین این امکانات به هماهنگی زودهنگام و بودجه مشخص احتیاج دارد. چالش دیگر، محدودیت ظرفیت رسانهای برای پوشش و انعکاس پیشهمایش بود. وقتی یک رویداد با این سطح از تنوع زبانی و مشارکت بینالمللی برگزار میشود، انعکاس رسانهای نیز باید متناسب با ابعاد آن باشد. تجربه امسال نشان داد که در دوره آینده باید رسانه از همان مراحل ابتدایی طراحی برنامه در کنار بخش علمی و اجرایی قرار گیرد.
برای تقویت تعامل با نهادهای همکار و افزایش ضریب نفوذ میان مخاطبان چه راهکارهایی در نظر گرفتهاید؟
راهبرد اصلی دبیرخانه، ایجاد ارتباط میان سه گروه پژوهشگران قرآنی، نهادهای فرهنگی و علمی و مخاطبان اربعینی است. برای این منظور، از ظرفیت ارتباطات بینالمللی و شبکه پژوهشگران چندزبانه استفاده شد تا پیشهمایش از سطح یک برنامه داخلی فراتر رفته و با جریانهای علمی و فرهنگی خارج از کشور نیز ارتباط برقرار کند. چندزبانهبودن ارائهها یکی از مهمترین ابزارهای افزایش ضریب نفوذ برنامه بود. ارائه مقاله به زبانهای مختلف، امکان ارتباط با طیف متنوعتری از مخاطبان را فراهم کرد و نشان داد که موضوعات قرآنی و مقاومت میتوانند در قالب گفتوگویی بینالمللی و میانفرهنگی دنبال شوند.
برای دورههای آینده، تلاش خواهیم کرد تعامل با نهادهای همکار را از مرحله اجرا به مرحله طراحی منتقل کنیم. پیشنهاد ما این است که از ماهها پیش از اربعین، کمیتهای مشترک با حضور نهادهای علمی، قرآنی، رسانهای و پشتیبانی تشکیل شود. در این چارچوب، مسئولیت هر نهاد، سهم بودجه، شیوه تأمین اسکان و حملونقل، فرآیند دعوت از پژوهشگران و برنامه رسانهای باید از ابتدا مشخص باشد.
همچنین لازم است برای هر زبان و هر حوزه جغرافیایی، یک مسیر رسانهای مشخص تعریف شود؛ از تولید خبر و گزارش چندزبانه گرفته تا انتشار چکیده مقالات، گفتوگو با پژوهشگران و بازنشر محتوای علمی در رسانهها و شبکههای بینالمللی. افزایش ضریب نفوذ تنها با برگزاری برنامه در محل همایش اتفاق نمیافتد؛ محتوای تولیدشده باید پیش، هنگام و پس از اربعین در اختیار مخاطبان قرار گیرد تا آثار علمی و فرهنگی این رویداد ماندگار شود.
برای ارتقای کیفی و ساختاری فعالیتهای قرآنی در اربعین آینده چه برنامهای دارید؟
برنامه اصلی دبیرخانه برای سال آینده، برگزاری همایش اصلی «سفرای نور و مقاومت» است. پیشهمایش امسال در واقع بخشی از مرحله آمادهسازی علمی و اجرایی این رویداد بود و تجربه آن به ما کمک کرد تا نقاط قوت، نیازهای پشتیبانی و خلأهای رسانهای را دقیقتر شناسایی کنیم.
هدف ما این است که همایش اصلی با ساختاری منسجمتر، مشارکت بینالمللی گستردهتر و پوشش رسانهای حرفهای برگزار شود و پس از آن نیز بهصورت سالانه ادامه پیدا کند. برای ارتقای کیفی برنامه، چند محور در دستور کار قرار دارد:
نخست، تشکیل دبیرخانه علمی فعال از چند ماه پیش از اربعین و تعریف فراخوان پژوهشی روشن؛
دوم، تعیین موضوعات تخصصی و میانرشتهای درباره قرآن، مقاومت، تمدن اسلامی، هویت دینی و مسائل جهان معاصر؛
سوم، توسعه مشارکت زبانی و فراهمکردن سازوکار ترجمه، داوری و انتشار مقالات؛
چهارم، پیشبینی دقیق اسکان، ایابوذهاب و خدمات اجرایی پژوهشگران؛
پنجم، طراحی یک بسته رسانهای مستقل برای انعکاس داخلی و بینالمللی همایش.
در ساختار جدید، رسانه باید از بخش پایانی کار به یکی از ارکان اصلی دبیرخانه تبدیل شود. پیش از برگزاری، معرفی پژوهشگران و موضوعات؛ در زمان برگزاری، پوشش زنده و تولید گزارش و پس از آن، انتشار مقالات، مصاحبهها و مستندات علمی باید در یک برنامه واحد دنبال شود.همچنین تلاش خواهیم کرد خروجی همایش صرفاً به برگزاری چند سخنرانی محدود نماند و در قالب مجموعه مقالات، گزارش علمی، محتوای چندزبانه و شبکه ارتباطی پایدار میان پژوهشگران ادامه پیدا کند.
تجربه امسال نشان داد که برای برگزاری یک رویداد قرآنی اثرگذار در اربعین، محتوای علمی و انگیزه پژوهشی اهمیت اساسی دارد، اما به همان اندازه، پشتیبانی اجرایی، تأمین بودجه، هماهنگی بیننهادی و رسانه حرفهای نیز تعیینکننده است.دبیرخانه در سال آینده تلاش خواهد کرد این چهار ضلع، یعنی محتوای علمی و قرآنی، مشارکت بینالمللی، پشتیبانی اجرایی و رسانه حرفهای را در کنار یکدیگر قرار دهد تا «سفرای نور و مقاومت» به یک جریان مستمر، معتبر و اثرگذار در عرصه قرآنی و بینالمللی تبدیل شود.
انتهای پیام
نظر شما